Nếu coi trường đại học là một tổ chức cung cấp dịch vụ công, thì hoạt động của nó có thể được phân biệt thành những dạng sau đây:

1.      Hoạt động đào tạo có cấp bằng (cử nhân, sau đại học)

2.      Hoạt động nghiên cứu khoa học: Nghiên cứu cơ bản, nghiên cứu ứng dụng chuyển giao

3.      Hoạt động đào tạo theo nhu cầu thực tế hay còn gọi là hoạt động bồi dưỡng, hoạt động chuyển giao kết quả nghiên cứu, hoạt động tư vấn: Những dịch vụ có tác động trực tiếp đến hoạt động của các tổ chức, doanh nghiệp trong xã hội

Ở một số quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Phương Tây, các trường đại học còn có thêm các hoạt động gây quỹ và đầu tư quỹ nhằm tăng nguồn lực tài chính cho nhà trường.

Để khẳng định vị thế của một trường đại học, tất cả các hoạt động trên đều có vị trí quan trọng như nhau. Trên phương diện “tạo tiền” thì các hoạt động ở dạng thứ 3 và thứ tư được coi là xu hướng chính.

Trên cơ sở cách đặt vấn đề này, chúng tôi sẽ có một số phân tích đánh giá và trình bày những quan điểm xoay quanh hoạt động thứ 3 tại Học viện Tài chính. Đó là hoạt động bồi dưỡng và tư vấn của Học viện trong thời gian qua và sắp tới.

I. Vai trò của hoạt động bồi dưỡng và tư vấn của một trường đại học

Không có chức năng tạo ra những sản phẩm bằng cấp một cách trực tiếp, nhưng hoạt động bồi dưỡng và tư vấn có vai trò là hoạt động phản chiếu năng lực thâm nhập thực tiễn của một trường đại học. Cụ thể nó có những vai trò như sau:

Thứ nhất: Đây là hoạt động nhằm nâng cao vị thế, thương hiệu của một nhà trường một cách trực tiếp thông qua các chương trình đào tạo, tư vấn theo nhu cầu với cộng đồng kinh doanh và các tổ chức xã hội. Qua đó thu hút sinh viên theo học nhiều hơn.

Thứ hai: Hoạt đông đào tạo, tư vấn dịch vụ tạo ra khả năng tiếp cận, đối diện với nhứng vấn đề thời sự cả về thực tiễn và lý luận cho các giảng viên của nhà trường. Khi tham gia và các hoạt động sẽ giúp họ phát triển chuyên môn một cách toàn diện, trành sự giáo điều xa rời thực tiễn. Hơn nữa họ sẽ có những cách nhìn nhận hài hòa giữa giảng dạy kiến thức với đào tạo năng lực con người cho sinh viên. Và điều cốt lõi là thu nhập của học sẽ được cải thiện đáng kể trong điều kiện thu nhập từ lương còn khá thấp do những rào cản về thể chế nhất là đối với những trường công lập.

Thứ ba: Thông qua những hoạt động đào tạo và tư vấn nhà trường sẽ nhận diện được xu hướng nhu cầu học của xã hội để có đinh hướng phát triển ngành học và thu hút sinh viên, điều chỉnh cơ cấu chỉ tiêu sinh viên cho từng ngành học.

Thứ tư: Phát triển hoạt động đào tạo, tư vấn theo nhu cầu sẽ làm tăng tính phong phú các chương trình đào tạo, tạo ra sự hỗ trợ tốt cho việc xây dựng chương trình đào tạo chính thống của nhà trường, tránh sự lạc hậu, bất cập của hệ thống chương trình bài giảng.

II.    Hoạt động bồi dưỡng và tư vấn của Học viện Tài chính trong những năm gần đây.

1. Mạng lưới:

Trước 2007, Học viện Tài chính được thành lập trên cơ sở sáp nhập của 4 cơ sở đào tạo, nghiên cứu và bồi dưỡng. Đó là Trường Đại học Tài chính – kế toán Hà Nội, Viện nghiên cứu khoa học tài chính, Viện nghiên cứu thị trường và giá cả, Trung tâm bồi dưỡng cán bộ Bộ Tài chính.

Trong giai đoạn này, hầu hết các hoạt động bồi dưỡng do Trung tâm Bồi dưỡng và hỗ trợ đào tạo thực hiện. Trung tâm này tập trung chủ yếu bồi dưỡng cán bộ trong ngành Tài chính với những chương trình cập nhật các văn bản pháp quy mới trong lĩnh vực tài chính và bồi dưỡng tiêu chuẩn chức danh cán bộ ngành tài chính. Nguồn kinh phí đào tạo được tài trợ từ nguồn Ngân sách NN.

Ngoài Trung tâm BD&HTĐT, một số Khoa chuyên ngành của Học viện cũng đã triển khai nhiều chương trình bồi dưỡng đa dạng cập nhật kiến thức về tài chính kế toán, đào tạo nâng cao nghề nghiệp cho các cá nhân và tổ chức doanh nghiệp. Trong số đó đáng kể nhất phải kể đến Khoa Tài chính công, Khoa kế toán và Khoa tài chính doanh nghiệp. Ba đơn vị này đã tập trung đào tạo chuyên sâu vào hai lĩnh vực tài chính doanh nghiệp và tài chính công.

Tuy nhiên hoạt động bồi dưỡng của Học viện trong giai đoạn này bị phân tán, manh mún hơn bao giờ hết. Tình trạng “trăm hoa đua nở” này đã làm ảnh hưởng tiêu cực đến uy tín chất lượng của Học viện nói chung và các chương trình đào tạo nói riêng.

Từ tình trạng này, cuối năm 2006, Giám đốc Học viện đã cử một nhóm cán bộ nghiên cứu xây dựng đề án thành lập một trung tâm để quản lý thống nhất hoạt động bồi dưỡng dịch vụ và tư vấn của Học viện.

Theo Quyết định số 3576/QĐ – BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính ngày 6 tháng 10 năm 2006 Trung tâm Bồi dưỡng và tư vấn tài chính kế toán được chính thức được thành lập trên cơ sở đổi tên Trung tâm Bồi dưỡng và hỗ trợ đào tạo mà toàn bộ cán bộ đã được chuyển sang Trường bồi dưỡng cán bộ tài chính – đơn vị được thành lập mới trực thuộc Bộ Tài chính. Theo Quyết định số 1007/QĐ-HVTC ngày 25 tháng 12 năm 2006 của Giám đốc Học viện quy định về nhiệm vụ, quyền hạn của Trung tâm, Trung tâm là đơn vị thuộc Học viện có nhiệm vụ xây dựng chiến lược đào tạo bồi dưỡng ngắn hạn, tư vấn ra bên ngoài, giúp Giám đốc Học viện quản lý các hoạt động dịch vụ đào tạo và tư vấn trong Học viện tổ chức các chương trình đào tạo chuyên sâu nâng cao kiến thức cho đội ngũ cán bộ công chức, viên chức, giáo viên của Học viện trong từng thời kỳ. Đồng thời trực tiếp đẩy mạnh các hoạt động bồi dưỡng và tư vấn trong lĩnh vực tài chính kế toán, dựa trên những thế mạnh của Học viện với đội ngũ cộng tác viên hùng hậu là giảng viên thuộc các chuyên ngành trong Học viện. Trong dài hạn Trung tâm này có nhiệm vụ từng bước xây dựng và triển khai các chương trình đào tạo từ xa và xen kẽ theo các tiêu chuẩn hiện đại nhằm tăng cường tầm ảnh hưởng của Học viện trong xã hội.

2. Kết quả hoạt động trong hai năm gần đây:

·        Kết quả đào tạo:

Kết quả hoạt động bồi dưỡng của Học viện được thể hiện qua bảng số liệu sau:

Về hoạt động đào tạo bồi dưỡng cán bộ công chức, các lớp đào tạo cán bộ viên chức chủ yếu tập trung vào những khóa đào tạo chuyên sâu về kiến thức chuyên ngành và kỹ năng sư phạm, phương pháp tổ chức đào tạo: Đào tào và bồi dưỡng theo hệ thống tín chỉ đã tác động đáng kể vào việc thực hiện lộ trình đào tạo theo tín chỉ của Học viện Tài chính trong thời gian tới.

            Về hoạt động bồi dưỡng dịch vụ và tư vấn, qua sự hoạt động của Trung tâm BD&TVTCKT, Học viện đã khẳng định được thế mạnh về kinh nghiệm trong lĩnh vực đào tạo, bồi dưỡng. Thương hiệu Học viện Tài chính xuất hiện nhiều hơn với các chương trình đào tạo, bồi dưỡng có chất lượng. Học viện đã khẳng định ưu thế vốn có của mình về các lĩnh vực đào tạo bồi dưỡng và trở thành địa chỉ quen thuộc và lớn nhất về đào tạo kế toán trưởng là đơn vị duy nhất đào tạo bồi dưỡng về Chứng khoán, Kế toán công ty Chúng khoán, Kiểm soát viên doanh nghiệp.

            Từ tháng 12/2007, Trung tâm đã nỗ lực lập hồ sơ trình Bộ Xây dựng và Học viện đã được Bộ Xây dựng chấp thuận là một trong số những cơ sở đầu tiên trền toàn quốc được đào tạo hành nghề kinh doanh bất động sản. Đến nay Học viện đã trở thành một địa chỉ đào tạo lớn nhất về lĩnh vực này. Ngoài ra, các chương trình đào tạo bồi dưỡng chủ tài khoản, đào tạo Giám đốc doanh nghiệp, cũng là thế mạnh của Học viện.

·        Hoạt động liên kết đào tạo

Tính đến nay, Học viện đã có quan hệ truyền thống về hợp tác đào tạo bồi dưỡng với trên 30 Sở ban ngành, Cục thuế các địa phương, đã có thỏa thuận hợp tác với các tập đoàn kinh tế hàng đầu như PVN, VNPT, Xi măng Việt Nam, các ngân hang thương mại lớn, các công ty tư vấn, kiểm toán..v..v.

·        Hoạt động tư vấn

Đây là hoạt động được xác định là một trong những hoạt động tiềm năng, tuy nhiên hiện nay Học viện mới chỉ tham gia phối hợp với những tổ chức, cá nhân khác để thực hiện các hoạt động tư vấn chuyển đổi, sắp xếp lại doanh nghiệp, nâng cao năng lực quản trị tài chính. Tuy nhiên hoạt động tiềm năng này chưa được chú trọng khai thác, do nguồn nhân lực và những điều kiện pháp lý còn bị hạn chế.

·        Chương trình đào tạo bồi dưỡng

Hiện nay, Ngoài những chương trình đào tạo chính thông, Học viện đã xây dựng được trên 30 chương trình đào tạo bồi dưỡng. Các chương trình được thiết kế mang tính thực tiễn cao, đáp ứng được nhu cầu của các doanh nghiệp, tổ chức và cá nhân người học. Nhiều chương trình đào tạo mang tính đặc thù, khẳng định ưu thế hàng đầu của Học viện trong lĩnh vực đào tạo tài chính ngân hàng, kế toán - kiểm toán. Như chương trình đào tạo Kiểm soát viên doanh nghiệp, đào tạo về Bảo hiểm và quản trị công ty theo OECD…v..v.

3.      Đánh giá về hoạt động bồi dưỡng và tư vấn của Học viện

·        Những thành công :

Những thành công của Học viện Tài chính trong việc phát triển các hoạt động bồi dưỡng được đánh giá khái là:

Thứ nhất: Hoạt động bồi dưỡng đã góp phần nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng sư phạm và quản lý đào tạo cho đội ngũ giáo viên, nghiên cứu viên và cán bộ quản lý của Học viện.

Thứ hai: Những khóa bồi dưỡng ra bên ngoài của Học viện đã mở rộng được sự ảnh hưởng của Học viện, tăng giá trị thương hiệu “Học viện Tài chính” ra ngoài xã hội. Có thể thấy hàng trăm ngàn các tổ chức doanh nghiệp đã biết đến Học viện Tài chính không chỉ là một Trường đại học đào tạo cử nhân, cao học mà còn đây còn là một trung tâm lớn cung cấp nhứng chương trình đào tạo, tư vấn cho những hoạt động của thực tiến kinh doanh và quản lý. Trên thực tế theo đánh giá của nhiều học viên và sự theo rõi trên những website của Học viện và Trung tâm BD&TVTCKT (http:// www.aof.vn ) có thế khẳng định Học viện trở thành một trong những “địa chỉ” đào tạo kế toán trưởng, chủ tài khoản, chứng khoán, bất động sản lớn nhất và có uy tín trên phạm vi cả nước.

Thứ ba: Hoạt động dịch vụ bồi dưỡng và tư vấn trong thời gian qua còn giúp phát triển trình độ chuyên môn và kỹ năng thực tiễn và thu nhập cho đội ngũ giảng viên của Học viện. Thông qua hàng trăm khóa đào tạo về kế toán trưởng, chủ tài khoản, chứng khoán, bất động sản, ngân hàng, bảo hiểm hàng trăm giảng viên của Học viện đã được đối mặt trực tiếp với những yêu cầu đào tạo theo nhu cầu thực tiễn. Sự thành công được minh chứng là nhiều giảng viên trẻ đã trưởng thành trên nhiều phương diện. Từ chỗ là những người chỉ giảng dạy lý thuyết trử thành những nhà tư vấn cho doanh nghiệp.

Thứ tư: Các chương trình đào tạo đã mang tính thực tiễn, chuyên sâu cao đáp ứng được sự “đặt hàng” của cơ quan thực tế và mong đợi của người học. Bổ sung phong phú cho hệ thông chương trình đào tạo của Học viện trên mọi cấp độ khác nhau.

·        Những hạn chế và nguyên nhân

Những hạn chế trong hoạt động bồi dưỡng và tư vấn có thể kể đến là:

Thứ nhất: Hoạt động đào tạo bồi dưỡng cán bộ công chức trong Học viện triển khai còn chậm so với kế hoạch hàng năm, nhiều khi còn bị dồn ép chương trình. Một vài khóa đào tạo chất lượng chưa cao và thiếu hợp lý về bố trí thời gian, cử đối tượng tham dự.

Thứ hai: Học viện chưa thực sự khai thác hết tiềm năng thị trường dịch vụ đào tạo mà Học viện có lợi thế so với các cơ sở đào tạo khác. Một số chương trình đào tạo dịch vụ chưa thật sự đáp ứng được yêu cầu của thực tế, chưa thỏa mãn được nhu cầu của người học.

Thứ ba: Dịch vụ tư vấn trong lĩnh vực tài chính – kế toán, một hoạt động không chỉ mang lại nguồn thu nhập cho Học viện mà còn giúp nâng cao năng lực thực tế cho đội ngũ giảng viên của Học viện cũng chưa hoạt động một cách rõ nét và phát triển mạnh mẽ.

Nguyên nhân của những hạn chế là:

Thứ nhất: Quan điểm nhận thức về việc bồi dưỡng kiến thức của một số giảng viên, cán bộ quản lý chưa đúng đắn. Thực tế nhiều giảng viên, cán bộ tham dự các khoá bồi dưỡng còn mang nặng tính đối phó, chiếu lệ và gượng ép. Một mặt cũng do quy trình đào tạo đã được xây dựng, tuy nhiên việc triển khai vẫn còn thiếu tính chuyên nghiệp cao của Trung tâm BD&TVTCKT làm cho hoạt động bồi dưỡng cán bộ của Học viện chưa đạt kết quả như mong đợi của lãnh đạo Học viện là “tăng cường bồi dưỡng để nâng cao trình độ chuyên môn, phẩm chất nghề nghiệp cho đội ngũ cán bộ của Học viện”

Thứ hai:Học viện còn thiếu “ngân hàng” giảng viên để đáp ứng nhu cầu của các khóa đào tạo khác nhau của doanh nghiệp và cá nhân người học. Đội ngũ cộng tác viên là giảng viên đến từ các khoa trong Học viện còn yếu năng lực thực tiễn và chưa có tính chuyên nghiệp cao trong công việc, kỹ năng truyền đạt còn hạn chế.

Thứ ba: Đội ngũ cán bộ có đủ trình độ chuyên môn để triển khai các dịch vụ cao hơn như tư vấn, thẩm định giá của Học viện còn mỏng. Rõ ràng một trường đại học ngoài những nhà giáo, nhà nghiên cứu cần phải có đội ngũ chuyên gia hàng đầu cho lĩnh vực đào tạo. Ở đây chúng ta cần có các chuyên gia giỏi về tài chính - kế toán theo từng chuyên ngành hẹp như tài chính công ty, nghiệp vụ ngân hàng, kế toán theo từng ngành..v..v.

Thứ tư: Hành lang pháp lý cho hoạt động dịch vụ bồi dưỡng và tư vấn chưa được rõ ràng và đồng  bộ. Sự thống nhất trong tổ chức triển khai của nhiều đơn vị trong Học viện còn nhiều hạn chế, xuât phát từ thói quen, thiếu sự hợp tác cùng thúc đẩy khai thác thị trường.

III. Một số định hướng nhằm thúc đẩy sự phát triển dichj vụ bồi dưỡng và tư vấn của Học viện trong thời gian tới

Để hoạt động bồi dưỡng và tư vấn khẳng định được vị trí và phát huy vai trò của nó đối với chiến lược phát triển của Học viện Tài chính, cần thực hiện những định hướng sau đây:

Thứ nhất: Các đơn vị trong Học viện nhất là các Khoa chuyên ngành cần phải coi đây là các hoạt động mang lại hiệu quả cả về chuyên môn lẫn kinh tế. Do vậy cần xây dựng cơ chế kích thích sự chủ động cho các giảng viên, cán bộ tham gia vào hoạt động này như một hoạt động chính mang lại thu nhập và danh tiếng. Đồng thời xây dựng một đôi ngũ giảng viên, chuyen gia mũi nhọn để đáp ứng việc đào tạo một số chương trình chính của Trung tâm; Phát triển độ ngũ công tác viên có trình độ cao, ổn định và biết tôn trọng cam kết hợp tác.

Thứ hai: Học viện cần có chương trình quảng bá rộng rãi qua những phương tiện truyền thông cũng như quan hệ trực tuyến với những tổ chức, doanh nghiệp để họ biết đến những chương trình dịch vụ mà Học viện đang triển khai.

Thứ ba: Học viện cần xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt đối với các hoạt động liên kết đào tạo với các đối tác trong và ngoài Học viện; Tăng cường, củng cố cơ sở vật chất cho hoạt động này. Để làm được điều này, cần thiết có sự phân tích đánh giá được những hoạt động mang lại hiệu quả và những không mang lại hiệu quả. Từ đó có cơ sở cắt bỏ và thúc đẩy những hoạt động một cách thích hợp.

Thứ tư: Thúc đẩy mạnh việc phát triển sản phẩm dịch vụ đào tạo và tư vấn. Cụ thể:

-         Phát triển mạnh chương trình đào tạo kế toán trưởng, giám đốc doanh nghiệp, chủ tài khoản, bất động sản, chứng khoán, kiểm soát doanh nghiệp, quản trị tài chính công ty.

-         Nghiên cứu và thiết kế một số chương trình đào tạo có tiềm năng: đọc, phân tích BCTC, kế toán – tài chính cho nhà lãnh đạo, đào tạo kỹ năng ban kiểm soát.

-         Nghiên cứu triển khai một số chương trình tư vấn mà Học viện có khả năng thực hiện ngay: xây dựng quy chế, cổ phần hoá, xây dựng đề án thành lập các doanh nghiệp cho đối tác bên ngoài;

Kết luận:

45 năm là một chặng đường vô giá cho việc xây dựng một thương hiệu đại học. Và, thương hiệu đó cần được chuyển dịch dần vào những giá trị thu được mà nhà trướng đó đáng được hưởng một cách trực tiếp. Trong giai đoạn mới với những thách thức mới của xã hội, thì hoạt động cung cấp dịch vụ, tư vấn, chuyển giao là những kênh dẫn không thể xem nhẹ để giúp hiện thực hoá những giá trị đó. Đó cũng là một nội dung đã được đề ra trong Chiến lược phát triển Học viện Tài chính đến năm 2015 và tầm nhìn 2020.

một số tư liệu về Trung tâm: